Đòn bẩy (Leverage)
Đúng như nghĩa “đòn bẩy”, đây là công cụ dùng số tiền nhỏ để lay chuyển vị thế lớn. Ký quỹ 1 triệu won với đòn bẩy 10x là bạn có vị thế Bitcoin trị giá 10 triệu won. Lúc này Bitcoin tăng 1% thì tính trên vị thế bạn lãi 100 nghìn won, mà tiền của bạn chỉ có 1 triệu won, nên lợi suất trên vốn của bạn là +10%. Chuyển động 1% được khuếch đại thành 10%.
Vấn đề là sự khuếch đại này không phân biệt hướng. Giảm 1% là -10% trên vốn của bạn, và giảm 10% thì 1 triệu won của bạn bay sạch. Trước khi chạm điểm đó, sàn sẽ cưỡng chế đóng vị thế — đó là thanh lý. Đòn bẩy càng cao, biên độ đi ngược chịu đựng được càng hẹp: đại khái 10x là khoảng -10%, 20x khoảng -5%, 100x chỉ hơn -1% đi ngược là bị thanh lý. Nghĩ đến chuyện Bitcoin rung lắc vài phần trăm mỗi ngày, đòn bẩy cao đồng nghĩa một cú chao đảo thoáng qua cũng có thể kết liễu tài khoản.
Đòn bẩy còn có sự khuếch đại chi phí khó nhìn thấy. Phí giao dịch và funding được tính trên toàn bộ quy mô vị thế, không phải trên tiền ký quỹ của bạn. Đòn bẩy 10x thì cảm nhận phí trên vốn của bạn cũng gấp 10. Ví dụ phí khứ hồi là 0.1% của vị thế, thì với 10x, mỗi lượt giao dịch ngốn 1% vốn của bạn.
Một tính chất quan trọng nữa là “lộ trình”. Không đòn bẩy thì giá giảm rồi tăng lại là hòa vốn, nhưng đòn bẩy cao thì bạn đã bị thanh lý ở cú giảm giữa chừng và không còn được hưởng cú hồi phục sau đó. Đoán đúng hướng cuối cùng mà vẫn bị loại vì cú lắc giữa đường — đây là phần tàn nhẫn nhất của đòn bẩy.
Vì vậy hiểu cho chính xác thì đòn bẩy không phải “nút tăng lợi nhuận” mà là “núm vặn phóng to cùng lúc biên độ kết quả và xác suất bị loại”. Xác suất đoán đúng hướng thì 1x hay 100x vẫn y nguyên như nhau.
What the data actually shows
Đòn bẩy là hệ số chứ không phải chỉ báo nên bản thân nó không có thứ gì như tỷ lệ thắng, nhưng thứ nó khuếch đại thì kiểm chứng được bằng dữ liệu. Xem bộ thống kê tín hiệu của Barobara: sau các tín hiệu biểu đồ, giá tăng hay giảm phần lớn gần 50-50, và đòn bẩy chỉ khuếch đại nguyên xi cái kết quả 50-50 đó chứ không đổi được xác suất. Trong khi đó phí và funding — xem ở tổng hợp phí — là chi phí chắc chắn phải trả bất kể hướng đi, và phình to theo đúng hệ số đòn bẩy. Xác suất giữ nguyên mà chi phí phình to — đó là bộ mặt thật của đòn bẩy mà dữ liệu quá khứ cho thấy.
Common misconceptions
“Đòn bẩy cao thì lợi nhuận kỳ vọng cao?” Đòn bẩy chỉ nới rộng biên độ lãi lỗ; xác suất tăng và xác suất giảm vẫn nguyên. Ngược lại, vì phí tỷ lệ theo quy mô vị thế và rủi ro thanh lý, cùng một nhận định thì hệ số càng cao, kết quả trung bình càng dễ tệ hơn.
“Chỉ cần không bị thanh lý thì kiểu gì cũng có ngày về bờ?” Ở đòn bẩy cao, cú chao đảo giữa chừng thường kết liễu tài khoản trước khi cái “ngày nào đó” kịp đến. Và trong lúc giữ vị thế, funding vẫn tích tụ đều — bản thân việc gồng cũng không miễn phí.
FAQ
Q. Đòn bẩy bao nhiêu là vừa cho người mới?
Không có con số đáp án, nhưng phép tính “hệ số càng cao, khoảng cách đến thanh lý càng hẹp” là chắc chắn: 10x khoảng -10%, 100x khoảng -1% đi ngược là thanh lý. Hãy tính trước khoảng cách giữa giá thanh lý của mình và biên độ dao động thường ngày của Bitcoin; nếu khoảng cách đó hẹp hơn biên độ một ngày thì hợp lý mà nói, rủi ro là rất lớn.
Q. Dùng đòn bẩy thì cùng lắm chỉ mất tiền ký quỹ thôi chứ?
Nếu là margin cô lập (isolated) thì mức lỗ tối đa thường là khoản ký quỹ bỏ vào vị thế đó. Nhưng margin chéo (cross) lấy toàn bộ số dư tài khoản làm ký quỹ, nên khoản lỗ của một vị thế có thể kéo cả tài khoản vào. Cùng một hệ số đòn bẩy nhưng phạm vi lỗ tối đa khác hẳn nhau tùy kiểu margin — nhất định phải kiểm tra.