Nến (candlestick)
Mỗi thanh bạn thấy trên biểu đồ là một cây nến. Tên gọi bắt nguồn từ hình dáng giống cây nến có bấc. Một cây nến chứa bốn mức giá — giá mở cửa, giá cao nhất, giá thấp nhất và giá đóng cửa của khoảng thời gian đó.
Nhìn bằng con số sẽ dễ hiểu. Giả sử một nến 1 giờ của Bitcoin mở cửa ở 100 triệu won, có lúc vọt lên 101,5 triệu won rồi bị ép xuống 99,5 triệu won, cuối cùng đóng cửa ở 100,8 triệu won. Vậy thân nến là đoạn 100~100,8 triệu won; phần 0,7 triệu won nhô lên trên là râu trên, phần 0,5 triệu won thò xuống dưới là râu dưới. Đóng cửa cao hơn mở cửa nên đây là nến xanh (nến tăng).
Màu sắc chỉ nói về kết quả trong khoảng thời gian cây nến đó ôm trọn. Nến xanh nghĩa là kết thúc cao hơn lúc bắt đầu, chứ không cho biết cây nến tiếp theo sẽ đi hướng nào. Nến trước sau vẫn chỉ là bản ghi của thời gian đã qua.
Râu nến là “dấu vết đi rồi quay lại”. Râu dưới dài nghĩa là trong khoảng thời gian đó giá bị nhấn xuống sâu rồi leo trở lại mới kết thúc; râu trên dài nghĩa là đã leo cao rồi bị kéo xuống lại. Trader hay gắn cho những dấu vết này các diễn giải như “lực mua đỡ được” hay “bị lực bán chặn lại”.
Ghép nhiều nến liền nhau để tìm những hình dạng nhất định thì gọi là mô hình nến — những cái tên như Hammer, Engulfing. Nhưng mô hình nào thì bản chất cũng là bản ghi “trong quá khứ từng xuất hiện hình này”, còn sau đó giá thế nào thì phải đếm bằng dữ liệu thật mới biết.
What the data actually shows
Từng cây nến riêng lẻ không phải tín hiệu mà là nguyên liệu. Barobara đếm nguyên trạng những gì xảy ra với giá sau khi các tín hiệu tạo từ hình dạng nến — ví dụ Bullish Engulfing (khung 1 giờ) hay nến Hammer (khung 1 giờ) — xuất hiện trong quá khứ, và công khai kết quả. Phần lớn kết quả không lệch khỏi 50-50 là bao. Đây là phân phối quá khứ chứ không phải dự đoán, và nếu là 50-50 thì chúng tôi hiển thị đúng là 50-50. Kết quả đo thực tế của các tín hiệu nến khác xem ở danh mục setup.
Common misconceptions
“Nến xanh nối tiếp nhau thì sẽ tăng tiếp?” Nến là bản ghi của thời gian đã qua. Việc vài cây nến xanh xuất hiện liên tiếp không quyết định hướng đi của cây nến sau. Thực tế khi đếm phân phối quá khứ của các tín hiệu tăng/giảm liên tiếp, kết quả thường quanh quẩn 50-50.
“Râu dưới dài là tín hiệu bật lại?” Râu dưới dài đúng là dấu vết “bị nhấn xuống rồi quay lại”, nhưng đó là chuyện khác với việc bảo đảm sau đó giá tăng. Các mô hình râu nến như Hammer khi đo thực tế cũng không cho xác suất nghiêng hẳn về bên nào.
FAQ
Q. Nến màu xanh nghĩa là giá đang tăng à?
Nó chỉ là bản ghi quá khứ rằng trong khoảng thời gian cây nến đó ôm trọn, giá đóng cửa cao hơn giá mở cửa. Cây nến tiếp theo đi hướng nào thì không thể biết chỉ từ màu sắc.
Q. Râu nến dài thì có ý nghĩa gì?
Đó là dấu vết cho thấy trong khoảng thời gian ấy giá từng chạm tới đó rồi quay trở lại. Người ta gắn các diễn giải như “lực mua đỡ được”, “bị lực bán chặn” — nhưng đó chỉ là diễn giải, bản thân nó không phải dự đoán.