Phí maker · taker
Sàn có một cuốn sổ xếp các lệnh “tôi mua giá này”, “tôi bán giá này” theo thứ tự giá — gọi là sổ lệnh (order book). Giao dịch khớp khi lệnh đang xếp hàng gặp lệnh mới vào.
Maker là bên treo lệnh ở mức giá chưa thể khớp ngay và chờ. Ví dụ giá hiện tại 100 triệu won mà bạn treo lệnh mua limit ở 99 triệu won, lệnh này tạo một hàng mới trong sổ lệnh. Phải chờ tới khi khớp với ai đó, nhưng vì đã góp thanh khoản cho thị trường nên được thu phí rẻ.
Taker là bên không chờ mà nuốt luôn lệnh đang treo sẵn. Lệnh thị trường (market) là điển hình. Đổi lấy sự chắc chắn khớp ngay lập tức, bạn tiêu thụ thanh khoản người khác tạo ra nên trả phí đắt hơn.
Nhìn khác biệt bằng con số: ở sàn thu maker 0.02%, taker 0.05%, giao dịch 10 triệu won thì maker trả 2.000 won, taker trả 5.000 won. Nghe chẳng đáng gì, nhưng một vị thế giao dịch hai lượt — vào và ra — nên tính khứ hồi thành 4.000 won với 10.000 won; làm kiểu này 100 lần một năm thì doãng thành 400 nghìn won với 1 triệu won. Giao dịch càng dày, khoản chênh này càng âm thầm gặm lợi suất của bạn.
Nói vậy không có nghĩa maker luôn là đáp án. Lệnh maker không khớp nếu giá không chịu về đến lệnh của bạn, nên có thể lỡ mất điểm định bắt. Đó là cuộc trao đổi: tiết kiệm phí nhưng ôm lấy sự bất định về khớp lệnh. Ngược lại taker đắt nhưng chắc chắn. Bên nào lợi hơn thì tùy từng tình huống.
Chỉ có một điều chắc chắn: phí là chi phí chốt cứng phải trả mỗi lần, đoán đúng hay sai hướng cũng vậy. Nếu xác suất đoán đúng hướng gần 50-50, thì càng lặp lại giao dịch, giá trị kỳ vọng càng nghiêng về âm đúng bằng khoản phí.
What the data actually shows
Ở so sánh phí của Barobara, bạn xem được trong một màn hình phí maker · taker của từng sàn và điều kiện hoàn phí (cashback). Lưu ý: cashback không phải lợi nhuận mà là nhận lại một phần phí đã trả — nó chỉ giảm chi phí, chứ không biến việc giao dịch thành cỗ máy kiếm tiền. Và như thống kê setup cho thấy, khi tỷ lệ thắng quá khứ của đa số tín hiệu biểu đồ quanh 50-50, thì trong các biến số quyết định lãi lỗ cuối cùng, thứ bạn tự kiểm soát chắc chắn được gần như chỉ có chi phí. Vì vậy hiểu cơ chế phí quan trọng chẳng kém học bất kỳ chỉ báo nào.Common misconceptions
“Phí chỉ là tiền lẻ, kệ nó cũng được” là hiểu lầm đắt đỏ nhất. Giao dịch khứ hồi 0.1% mà ngày làm một lần suốt một năm thì riêng phí đã vượt 30% vốn gốc. Giống vé số: mỗi tờ thì rẻ, mua mỗi ngày thì thành khoản tiền lớn. Còn hiểu lầm “lệnh limit thì chắc chắn là maker” nữa: lệnh limit mà đặt ở mức giá khớp được ngay lập tức (ví dụ mua giá cao hơn giá hiện tại) thì nó nuốt lệnh có sẵn trong sổ nên bị tính là taker. Tiêu chí không phải loại lệnh, mà là “bạn đã chờ, hay lấy ngay”.
FAQ
Q. Lệnh limit thì luôn trả phí maker à?
Không. Lệnh limit mà vừa đặt đã khớp ngay thì là taker. Muốn thành maker phải treo ở mức giá chưa chạm giá hiện tại để lệnh nằm lại trong sổ chờ. Một số sàn có tùy chọn “post only” — tự hủy lệnh nếu nó sẽ khớp ngay lập tức.
Q. Tiết kiệm phí quan trọng đến thế sao?
Giao dịch càng dày càng quan trọng. Phí là chi phí chốt cứng phải trả mỗi lần bất kể đúng sai hướng, nên xác suất hướng càng gần 50-50 thì phí tích lũy càng quyết định lãi lỗ cuối cùng. Cùng một chiến lược nhưng cơ cấu chi phí khác nhau có thể đổi cả dấu của kết quả.