Hợp đồng tương lai vĩnh viễn (perp)
Hợp đồng tương lai vốn là "lời hẹn mua bán ở mức giá này vào lúc sau", và futures truyền thống có ngày đáo hạn để tất toán lời hẹn đó. Perp là sản phẩm đặc thù của thị trường coin, bỏ hẳn ngày đáo hạn. Không có đáo hạn nên vị thế giữ một ngày hay một năm đều được — vì thế mới có tên "vĩnh viễn" (perpetual).
Khác biệt lớn nhất so với giao dịch spot là bạn không thực sự sở hữu coin. Spot là mua Bitcoin bỏ vào ví, còn perp là hợp đồng đặt tiền vào cửa "tăng" hoặc "giảm". Nhờ vậy, trong thị trường giảm bạn vẫn có thể cược bằng vị thế short. Đặt cược được cả hai chiều lên xuống — đó là khác biệt lớn so với spot.
Đòn bẩy cũng là trang bị mặc định. Ví dụ với 1 triệu won và đòn bẩy 10x, bạn mở được vị thế 10 triệu won. Giá đi đúng hướng 3% thì tính trên vị thế là 300 nghìn won, tức +30% trên tiền của bạn. Nhưng đi ngược 3% là −30%, và đi ngược 10% thì 1 triệu won ký quỹ bốc hơi toàn bộ, vị thế bị đóng cưỡng bức (thanh lý). Thứ được khuếch đại không chỉ là lãi — lỗ cũng y hệt.
Vấn đề sinh ra do không có đáo hạn — giá futures trôi xa khỏi giá spot — được xử lý bằng cơ chế funding. Cứ vài giờ một lần, phe long và phe short trả cho nhau một khoản nhỏ, kéo giá futures về phía giá spot. Giữ vị thế càng lâu thì chi phí (hoặc thu nhập) này càng tích lũy, nên giữ perp dài hạn có cấu trúc lãi lỗ khác hẳn giữ spot.
Hiện nay trên thị trường coin, nhiều ngày khối lượng giao dịch perp còn lớn hơn spot — nó đã thành sản phẩm chủ lực. Điều đó cũng có nghĩa là rất dễ tiếp cận, nhưng nên biết rõ ngay từ đầu: về cấu trúc, đây là sản phẩm cộng thêm ba loại chi phí và rủi ro mà spot không có — thanh lý, funding và phí giao dịch.
What the data actually shows
Thống kê setup của Baro đếm tỷ lệ thắng và giá trị kỳ vọng trong quá khứ của từng tín hiệu biểu đồ dựa trên biến động giá BTC. Phần lớn kết quả quanh mức 50-50. Khi chuyển tín hiệu đó thành giao dịch thật bằng perp, bạn còn bị trừ thêm phí giao dịch (hai lần: vào và ra) cùng funding trong thời gian giữ vị thế. Xác suất hướng càng gần 50-50 thì càng nhiều trường hợp chính các chi phí này quyết định dấu cộng trừ của kết quả cuối cùng. Phí từng sàn và điều kiện hoàn phí xem tại so sánh phí giao dịch.Common misconceptions
"Tăng đòn bẩy thì kỳ vọng lợi nhuận tăng" là hiểu lầm. Đòn bẩy chỉ khuếch đại cùng một biến động giá lên nhiều lần, còn xác suất đoán đúng hướng vẫn y nguyên. Ngược lại, đòn bẩy càng cao thì chỉ một cú ngược chiều nhỏ cũng đủ thanh lý — có khi cuối cùng bạn đoán đúng hướng nhưng vị thế đã biến mất từ trước. Còn "perp không có đáo hạn nên cứ ôm lâu dài như spot" cũng là suy nghĩ nguy hiểm. Giữ càng lâu thì funding tích lũy càng nhiều và rủi ro thanh lý luôn thường trực, nên cấu trúc lãi lỗ khi nắm giữ dài hạn hoàn toàn khác spot.
FAQ
Q. Perp và spot khác nhau thế nào?
Spot là mua coin thật và nắm giữ, còn perp là hợp đồng cược vào hướng giá mà không cần có coin. Perp cho phép đòn bẩy và short, nhưng đổi lại có rủi ro thanh lý và funding — những thứ spot không có.
Q. Đã bảo không có đáo hạn, sao vị thế vẫn bị đóng cưỡng bức?
Không phải vì đáo hạn mà vì ký quỹ. Khi lỗ tích tụ khiến ký quỹ tụt dưới mức duy trì tối thiểu, sàn sẽ cưỡng bức tất toán vị thế (thanh lý). "Vĩnh viễn" nghĩa là không giới hạn thời gian, chứ không phải không giới hạn thua lỗ.