Thị trường xu hướng · đi ngang
Thị trường có hai gương mặt chính. Một là gương mặt có phương hướng. Ví dụ Bitcoin leo bậc thang từ 60.000 USD lên 70.000 USD trong một tháng — giữa đường có sóng lăn tăn nhưng hướng lớn là đi lên. Giai đoạn như vậy gọi là thị trường xu hướng: xu hướng lên là thị trường tăng, xu hướng xuống là thị trường giảm.
Gương mặt kia không có phương hướng. Suốt mấy tuần giá chỉ qua lại chán chường giữa 65.000 USD và 67.000 USD — không lên nổi cũng chẳng xuống hẳn, bò ngang. Đây là thị trường đi ngang (range). Về mặt thống kê, thị trường dành nhiều thời gian ở trạng thái đi ngang hơn ta tưởng.
Sự phân biệt này quan trọng vì mỗi tín hiệu hợp một kiểu thị trường khác nhau. Có quan niệm rằng nhóm tín hiệu quá bán — "rơi nhiều rồi thì rình nhịp hồi" — hoạt động trong thị trường đi ngang, còn nhóm tín hiệu phá vỡ — "thủng hộp rồi thì bám theo" — hoạt động trong thị trường xu hướng. Dùng ngược kiểu thì dễ nhận kết quả trái ngược. Đây là một lý do lớn khiến thành tích của cùng một tín hiệu nhảy múa tùy thời kỳ.
Vấn đề là: hiện tại đang là xu hướng hay đi ngang, phải qua rồi mới chắc chắn được. Phía trái biểu đồ (quá khứ) thì ai cũng phân loại hoàn hảo, nhưng ở mép phải biểu đồ (bây giờ), không thể biết cú nhích này là khởi đầu xu hướng mới hay chỉ là gợn sóng của vùng đi ngang. Có những cách ước lượng bằng độ dốc đường trung bình động hay chỉ báo biến động, nhưng tất cả đều là công cụ đi sau — chạy theo giá sau khi giá đã chuyển động.
Vì vậy, công dụng thực tế không phải là "đoán trúng thị trường tiếp theo", mà là kiểm tra xem tín hiệu mình đang nhìn từng đạt thành tích thế nào trong từng loại thị trường quá khứ, và bước vào với nhận thức rằng khi thị trường đổi tính, thành tích đó cũng có thể đổi theo.
What the data actually shows
Dấu vết của sự phân biệt này hiện rõ trong hồ sơ tín hiệu của Baro. Ví dụ, xem hồ sơ quá khứ của tín hiệu nén băng + phá lên — bắt khoảnh khắc giá thoát lên khỏi vùng đi ngang hẹp (băng bị nén) — hay hồ sơ quá khứ của tín hiệu RSI quá bán — chỗ kỳ vọng nhịp hồi sau cú giảm: tính trung bình toàn bộ, số lần tăng và giảm gần 50-50. Kết quả rẽ nhánh tùy loại thị trường lúc đó, nhưng vấn đề là không thể biết trước "loại thị trường" ấy — nên Baro công khai toàn bộ phân phối thay vì chỉ khoe những đoạn đẹp. Đây là phân phối quá khứ, không phải dự đoán.
Common misconceptions
"Cao thủ biết trước điểm đảo xu hướng?" Xu hướng hay đi ngang là phân loại hồi tố, chỉ chốt được khi đã qua. Chưa có phương pháp nào được kiểm chứng là bắt được điểm đảo chiều theo thời gian thực; những ca đoán trúng nổi tiếng phần nhiều vì các ca đoán trật bị lãng quên trong im lặng.
"Thoát khỏi vùng đi ngang là chắc chắn chạy mạnh?" Những cú phá vỡ giả — làm bộ thủng hộp rồi quay ngược lại — cũng rất thường gặp. Phá vỡ có dẫn tới xu hướng thật hay không thì tùy từng lần, và đếm hồ sơ quá khứ thì tín hiệu phá vỡ cũng có nhiều vùng gần 50-50.
FAQ
Q. Làm sao biết bây giờ là thị trường xu hướng hay đi ngang?
Không có cách hoàn hảo. Người ta thường ước lượng: đường trung bình động nghiêng hẳn một hướng và giá bám trên hoặc dưới nó thì là xu hướng; đường trung bình phẳng và giá quẩn quanh nó thì là đi ngang. Nhưng bản thân phép phân định này cũng chạy theo sau giá, nên vào lúc thị trường đổi pha thì kiểu gì cũng trễ.
Q. Thị trường đi ngang thì nên nghỉ giao dịch à?
Không có đáp án, nhưng kinh nghiệm chung là kiểu giao dịch bám theo xu hướng dễ tích lũy thua lỗ trong thị trường đi ngang vì các tín hiệu lừa xuất hiện dày. Ngược lại cũng có kiểu tận dụng tính chất giá đảo qua lại giữa hai biên. Kiểu nào thì việc đầu tiên vẫn là kiểm tra bằng dữ liệu xem cách của mình từng đạt thành tích ra sao trong từng loại thị trường quá khứ.