Dải Bollinger (Bollinger Bands)
Dải Bollinger là chỉ báo vẽ ra “con đường giá thường đi”. Đường giữa là trung bình của 20 nến gần nhất, còn dải trên và dải dưới nằm ở vị trí cộng và trừ 2 lần độ lệch chuẩn. Độ lệch chuẩn nghe có vẻ khó, nhưng cứ hiểu đơn giản là “biên độ dao động thường ngày”. Ví dụ trung bình 20 nến là 100 triệu won và giá thường dao động khoảng 1 triệu won, thì dải trên được vẽ ở 102 triệu won, dải dưới ở 98 triệu won.
Về mặt thống kê, giá dành phần lớn thời gian bên trong dải. Vì thế khi giá đóng cửa xuống dưới dải dưới, người ta đọc là “bị bán quá mức so với phạm vi bình thường”; khi vượt lên trên dải trên là “tăng quá mức so với phạm vi bình thường”. Đến đây là sự thật, còn từ đây trở đi là chuyện diễn giải.
Diễn giải chia làm hai phe. Một phe kỳ vọng chiều ngược lại: “đã lệch quá xa thì sẽ quay về giữa”. Phe kia kỳ vọng cùng chiều: “đủ mạnh để xuyên thủng dải thì sẽ đi tiếp hướng đó”. Cùng một hình ảnh mà tồn tại hai chiến lược trái ngược nhau — nghĩa là bản thân việc giá vượt dải không nói được nhiều về hướng đi.
Hiện tượng tiêu biểu cần cảnh giác là đi men theo dải (band walking). Trong thị trường có xu hướng mạnh, giá thường bám vào dải trên (hoặc dải dưới) và đi cùng dải một quãng dài. Trong thị trường giảm, nếu cứ thấy “thủng dải dưới là đáy” mà mua mãi thì lỗ có thể chồng chất suốt cả chặng rơi.
Bản thân độ rộng của dải cũng là thông tin. Giá yên ắng thì dải co hẹp (siết dải, squeeze), giá dao động dữ dội thì dải nở rộng. Vì đôi khi sau giai đoạn dải co hẹp sẽ bùng ra một cú biến động lớn, nhiều trader coi squeeze là “khoảng lặng trước cơn bão” — nhưng cái bẫy là không ai biết trước nó sẽ bùng về hướng nào.
What the data actually shows
Barobara đếm toàn bộ các lần Bitcoin vượt ra ngoài dải Bollinger trong quá khứ và công khai sau đó giá thực sự đi về đâu. Bạn có thể tự kiểm tra xem lời đồn “thủng dải dưới thì bật lại” đúng đến mức nào trên dữ liệu thật — nhìn chung không lệch khỏi 50-50 là bao. Kết quả thực tế khi thủng dải dưới Bollinger (khung 1 giờ), kết quả thực tế khi vượt dải trên Bollinger (khung 1 giờ). Còn chuyển động sau khi siết dải thì xem ở siết dải + bứt lên và siết dải + sập xuống.Common misconceptions
Hiểu lầm phổ biến nhất là “giá chạm dải dưới là cơ hội mua”. Trong thị trường giảm mạnh, chuyện giá bám dải dưới và trôi xuống suốt nhiều tuần (band walking) xảy ra thường xuyên. Vượt ra ngoài dải chỉ là dấu hiệu “biến động lớn hơn bình thường”, không phải dấu hiệu đáy. Một hiểu lầm nữa là logic thống kê “95% thời gian giá nằm trong dải nên ra ngoài là bất thường và sẽ sớm quay về”. Con số 95% đó dựa trên giả định giá tuân theo phân phối chuẩn, mà giá thị trường thực tế thường xuyên phá vỡ giả định này. Những cú biến động cực đoan xảy ra dày hơn nhiều so với sách giáo khoa thống kê.
FAQ
Q. Giá thủng dải dưới Bollinger thì sẽ bật lại chứ?
Có lúc bật lại, có lúc rơi tiếp. Barobara đã đếm toàn bộ các trường hợp trong quá khứ và không bên nào áp đảo. Đặc biệt trong các đợt lao dốc, giá thường tiếp tục đi xuống rất lâu bên ngoài dải dưới (band walking), nên chỉ dựa vào một cú thủng dải để vào lệnh là rất rủi ro.
Q. Nghe nói dải co hẹp (squeeze) là sắp có biến động lớn, đúng không?
Xu hướng biến động tăng mạnh sau giai đoạn yên ắng thì thị trường có thật. Vấn đề là hướng đi. Chỉ nhìn trạng thái siết dải thì không biết nó sẽ bùng lên hay sập xuống, và những cú lừa nghiêng nhẹ về một phía rồi bùng về phía ngược lại cũng xảy ra thường xuyên. Hãy xem phân phối thực tế ở các trang tín hiệu squeeze của Barobara.