Quá mua · Quá bán
Thị trường có những chỉ báo đóng vai trò như nhiệt kế — các công cụ đo bằng con số xem chuyển động giá gần đây một chiều đến mức nào. Khi con số này vượt ngưỡng trên thì gọi là quá mua (tăng quá nhiều, quá nhanh), vượt ngưỡng dưới thì gọi là quá bán (bị bán quá nhiều, quá nhanh).
Mỗi chỉ báo có ngưỡng khác nhau. RSI: trên 70 là quá mua, dưới 30 là quá bán. Stochastic dùng trên 80 và dưới 20. CCI dùng trên +100 và dưới -100. Ví dụ Bitcoin lao dốc 5% trong một ngày thì RSI thường tụt xuống dưới 30, Stochastic xuống dưới 20 cùng lúc — chuyện nhiều chỉ báo đồng loạt chỉ "quá bán" xảy ra rất thường xuyên.
Tại sao người ta phải đặt tên riêng cho trạng thái này? Vì nhiều trader mang kỳ vọng "cái gì lệch quá thì sẽ quay lại". Quá bán thì rình bắt nhịp hồi, quá mua thì chờ nhịp điều chỉnh. Trực giác kiểu dây thun: kéo căng rồi thả ra thì nó bật về.
Nhưng thị trường nhiều khi không phải dây thun. Trong xu hướng giảm mạnh, trạng thái quá bán có thể không được "giải tỏa" mà giá cứ tiếp tục rơi; trong xu hướng tăng mạnh, giá có thể vừa quá mua vừa tăng suốt nhiều tuần. Quá mua · quá bán chỉ cho biết sự thật là "đang lệch", chứ không cho biết độ lệch đó sẽ quay về hay còn kéo dài thêm.
Còn một điều cần cẩn thận nữa. Khi nhiều chỉ báo cùng lúc chỉ quá bán, cảm giác như bằng chứng đang chồng lên nhau — nhưng các chỉ báo này phần lớn chỉ là cùng một dữ liệu giá được tính theo cách hơi khác nhau, nên thực tế chúng gần như luôn di chuyển cùng nhau. Ba chỉ báo cùng sáng đèn không có nghĩa bằng chứng nhân ba.
What the data actually shows
Baro công khai toàn bộ các trường hợp trong quá khứ: sau khi tín hiệu quá mua · quá bán bật lên, giá Bitcoin thực sự đi về đâu. Nói trước kết quả: cả "quá bán rồi hồi" lẫn "quá mua rồi giảm" nhìn chung đều gần 50-50, tùy điều kiện mà nghiêng nhẹ một chút. Hãy tự so sánh theo từng chỉ báo: RSI quá bán, Stochastic quá bán, CCI quá bán, phía ngược lại là RSI quá mua, Stochastic quá mua. Danh sách tỷ lệ thắng · giá trị kỳ vọng của toàn bộ tín hiệu nằm ở danh mục setup.Common misconceptions
Hiểu lầm thứ nhất: "quá bán = rẻ, đây là đáy". Quá bán đo độ lệch của chuyển động gần đây, không phải đánh giá rằng giá đang rẻ. Thị trường từng có những lần giá đã quá bán mà còn giảm thêm cả nửa. Hiểu lầm thứ hai: "RSI, Stochastic, CCI đều quá bán nên là căn cứ mua rất mạnh". Các chỉ báo này tóm tắt cùng một dữ liệu giá theo cách khác nhau nên vốn dĩ di chuyển cùng nhau. Nhiều đèn cùng sáng phần lớn là vì phép tính trùng nhau, chứ không phải vì tín hiệu mạnh hơn.
FAQ
Q. Mua lúc quá bán, bán lúc quá mua thì có kiếm được tiền không?
Không đơn giản vậy đâu. Baro đã đếm toàn bộ các trường hợp quá khứ: sau quá bán, số lần giá tăng và giảm nhìn chung gần 50-50. Có những điều kiện mà trừ phí xong giá trị kỳ vọng còn âm. Đọc nó như một nhãn trạng thái thì an toàn hơn là dùng như một chiến lược.
Q. Các ngưỡng quá mua · quá bán (70/30, 80/20) là ai định ra?
Đó là quy ước do những người tạo ra chỉ báo đề xuất rồi thành lệ. Nó là vạch chia cho tiện chứ không phải quy luật thị trường, nên chỉnh ngưỡng một chút cũng không sinh ra khả năng đoán đúng. Điều quan trọng không phải con số ngưỡng, mà là hồ sơ ghi lại chuyện gì đã thực sự xảy ra mỗi khi vượt ngưỡng đó.